Keqinterpretimi i hadithit, një shkak i përçarjes së muslimanëve (II)

Semi AJETI

Shkaqet e keqinterpretimit

Shkaqet që kanë ndikuar në keqinterpretimin e haditheve janë të shumta, prandaj disa më të rëndësishmet do t’i theksojmë në vazhdim:

1. Urrejtja ndaj Fesë islame: Kohëve të fundit urrejtja ndaj Islamit dhe luftimit të tiij është përhapur në çdo skaj të botës.  Komente jo të përshtatshme për të Dërguarin e Zotit dhe shpifje ndaj tij, nxjerrja e ajeteve dhe haditheve nga konteksti i tyre për të sulmuar Islamin, pohimet se sulmet terroriste nuk janë dukuri të izoluara brenda muslimanëve por janë dukuri që përhapen dhe që arsyetohet me argumente fetare. Pretendimet se Islami është shkaku për moszhvillimin e muslimanëve dhe se ai ndeshet me shkencat natyrore dhe teknike, janë vetëm disa nga akuzimet që i bëhen islamit.

Në bazë të kësaj, shpifin se Islami është përhapur më forcën e shpatës dhe jo me forcën e argumenteve bindëse apo në saje të mësimeve dhe vlerave të tij. Duhet thënë se, për fat të keq, ky trillim ka ndikuar shumë te jomuslimanët të cilët  në mënyrë naive mendojnë se Islami nuk mund të kishte miliona ithtarë nëpër botë sikur mos të ishte përhapur me anë të forcës dhe nën kërcënimin e dhunës. Është e vërtetë se Islami është feja e përhapur me shpejtësi më të madhe mirëpo kjo nga shkaku se atë e ndihmoi Allahu xh.sh. Kjo fe ende vazhdon të përhapet dhe  është forca e së vërtetës dhe logjikës të cilat janë të mishëruara në parimet e tij, siç thotë Ahmed Didad, është e vërtetë se Islami është përhapur me shpatë, por me shpatën e intelektit. Këtë e vërteton fakti se personat që e përqafojnë Islamin janë  kryesisht nga radhët e intelektualëve, dhe kjo ndodh përkundër faktit se bota islame ndodhet në një situatë jo të mirë, nga shkaku se intelektualët janë ata të cilët e studiojnë Islamin e jo muslimanët.

Një analizë: muslimanët sunduan në Spanjë rreth 800 vjet. Gjatë kësaj kohe nuk u bë asnjë imponim që ndonjë prej jomuslimanëve të përqafojë Islamin ngase në islam egziston parimi “Nuk ka dhunë në fe…” (Bekare 256).

Nëse dikush analizon botën arabe do të sheh se atje  ekzistojnë komunitete të mëdha  krishterësh arabë, si në Siri, Palestinë, Sudan dhe Egjipt, edhe pse muslimanët sundojnë në Arabi prej 1400 vjetësh, vallë, nëse muslimanët do ta kishin përhapur islamin me dhunë, a do të mbetej ndonjë i krishter nëpër ato vende?

1. 2. Grindja dhe polemika mes muslimanëve. Thotë Pejgamberi [sal-lallahu alejhi ve

selem]: “Nuk ka humbur ndonjë popull pas udhëzimit që ka qenë në të, vetëm pasi që janë dhënë pas dialogut e polemikës”, pastaj ka vijuar me leximin e këtij ajeti: “Ata nuk ta thanë atë vetëm si polemikë, por ata janë njerëz ngatërrestarë.” (Zuhruf, 58)

Imam Maliku thotë: “Polemika e ashpërson dhe forcon zemrën dhe bën që të lindin në të urrejtjet dhe inatet”. Ndërsa Ibni Rexhebi thotë: “Prej gjërave që i kanë përbuzur dijetarët e të parëve tanë është dialogu, kundërshtimet dhe gjithashtu polemika në çështjet e hallallit dhe të haramit. Një gjë e tillë nuk ka qenë rruga e prijësve, dijetarëve të Islamit, por u shpikë më vonë pas tyre”. Disa nga selefët kanë thënë: “Kur Allahu ia do të mirën një robi ia hap dyert e punës dhe ia mbyll derën e polemikës e kur Allahu xh.sh. ia do një robi të keqen, ia mbyll dyert e punës dhe i hap atij derën e polemikës”. Sot fatkeqësisht shohim se muslimanët janë dhënë me të madhe pas debatit. Çështjet si a të mbahet ora në dorë të djathtë apo në të majtë, a duhet të mbahen pantallonat e gjata a po të shkurtohen etj. janë bërë pothuajse primare te disa muslimanë.

Në këtë pikë do të cekim disa hadithe që keqinterpretohen si rezultat i grindjeve dhe polemikave në mes muslimanëve:

• Hadithi i Pejgamberit s.a.v.s. ku thotë: “”Dallohuni nga idhujtarët

lëshoni mjekrat dhe shkurtoni mustaqet!” Nga keqinterpretimi i këtij hadithi nxiret se lëshimi i mjekrës është e obliguar dhe ruajta e mjekrës është ndryshim i krijimit të Allahut, se ai i cili nuk ka mjekër nuk mund të hyjë në xhenet!

Nëse shohim hadithet e Pejgamberit s.a.v.s. të kësaj natyre, si p.sh. “dallohuni nga këta duke bërë këtë”, kemi shumë hadithe, të cilat njëherit nuk janë të obligueshme edhe pse është i njëjti tekst,  p.sh: “Dallimi mes agjërimit tonë dhe agjërimit të Ithtarëve të Librit (krishterët dhe jehudët) është ngrënia e syfyrit.” (Transmeton: Muslimi; 1096, Ebu Davudi; 2343, dhe Hakimi; 1\431) A thua në bazë të këtij hadithi ka ndonjë dijetar i cili thotë se të hash syfyr është obligim, ndërsa dihet që agjërimi është obligim ndërsa syfyri është sunet. Pra nuk duhet hadithet të miren shablon dhe të nxiren dispozita pa u analizuar mirë.

• Hadithi i Pejgamberit s.a.v.s.:“Bëni (o ju gra) tespih, tehlil dhe

takdis dhe mos jini shpërfillëse qe ta harroni tevhidin! Dhe numëroni me gishtërinjtë tuaj, sepse do te pyeten (edhe gishtërinjtë) dhe ato do të përgjigjen!” (Transmeton:  Ibn Ebi Shejbe, Ebu Davudi, Et-Tirmidhi dhe El-Hakimi)

Në bazë të këtij hadihti mundohet që të ndalohet përdorimi i tespiheve, ku disa injorantë duke u bazuar në mendjen e tyre të kufizuar shkojnë deri në atë sa që i hedhin tespihet prej xhamive gjë e cila ngjall fitne në mesin e besimtarëve. Pejgamberi a.s. plot njëzetetre vjet thirri në islam dhe nuk urdhëroi që menjëherë të hiqen putat nga Qabja e cila ishte e mbushur me idhuj nga frika e fitnes. Ne mund të themi se ky hadith nuk është kuptuar sa duhet apo është nxjerr nga konotacioni i vet, ngase, as ky  hadith, e as hadithet e tjera që janë të ngjajshëm,  nuk argumenton se është e ndaluar të përdoren tespihet.

Kemi shumë transmetime që lejojnë përdorimin e tespiheve. Transmetohet se Ebu Safijjes, r.a. shërbëtorit te Dërguarit te Allahut s.a.v.s. iu soll tepih nga lëkura dhe enë me gurrëz të imët me te cilët bëri tespih deri në drekë, dhe pastaj tespihet dhe enën ia hoqën. Ndërsa, kur Ebu Safijja, r.a. e fali namazin e iqindisë, përsëri ia kthyen ato dhe ajo bëri tespihe me to deri në aksham. (El-Begavi, Mu’xhemu’s-Sahabe; Ibn Asakir, Tarih.Ibn Ebi Shejbe në Musannafin e tij). Nga shërbëtori i Sa’dit, transmeton se Sa’d ibn ebi Vekkas ka bërë tespih me guralecë ose me koci prej hurmave. Pra, një sahabij i madh dhe i famshëm bën tespih me guralecë!

• Hadithi i Pejgamberit s.a.v.s..: “Tre personave nuk do tu flasë Allahu

në Ditën e Gjykimit: Ai i cili jep lëmoshë dhe e përmend, shitësi i cili e lëvdon mallin e tij duke u betuar rrejshëm dhe ai që zgjat rrobat e tij”. Në një transmetim tjetër thuhet: “Tre personave nuk do tu flet Allahu xh.sh. në Ditën e Gjykimit, nuk do t’i shikojë, nuk do t’i pastrojë nga gabimet dhe për ta do të ketë dënim të madh.”

Këtë e përsëriti tri herë. Ebu Dherri tha: Paskan humbur dhe qenkan shkatërruar! Po kush janë ata? I Dërguari s.a.v.s. tha: Zgjatësi i rrobave, dhënësi i lëmoshës i cili e përmend atë, dhe shitësi i cili betohet rrejshëm gjatë tregtisë së tij.”

Edhe këta hadithe janë prej atyre të cilat kanë rrënë në duart e injorantëve dhe janë  keqinterpretuar. Sipas disave, në bazë të këtyre haditheve,  muslimanit nuk i lejohet t’i mbaj rrobat e gjata nën zogun e këmbës.

Mirëpo e vërteta e këtij hadithi nuk është kjo, por e vëteta është se në këtë hadith bëjnë pjesë ata persona të cilët i lëshojnë rrobat e tyre nga mendjemadhësia. Në këtë kontekst kemi hadithin ku  i Dërguari s.a.v.s.. ka thënë: “Kush tërheq rrobat e tij zvarrë me mendjemadhësi, Allahu nuk do ta shikoj në Ditën e Gjykimit”. Atëherë, Ebu Bekri r.a. tha: Një pjesë e rrobës time zvarritet nëpër tokë përveç nëse i kushtoj kujdes të veçantë? Atëherë i tha: “Ti nuk je nga ata që e bëjnë nga mendjemadhësia”. Gjithashtu, transmeton Ebu Bekrete i cili tregon: “U zu dielli përderisa ne ishim te Pejgamberi s.a.v.s. Ai u ngrit dhe nga të shpejtuarit e tërhiqte zvarrë rrobën e tij derisa arriti në xhami”.

Këto janë vetëm disa hadithe në këtë temë të cilat keqinterpretohen dhe nxiren nga konotacioni i tyre.

1. Kapja për në ide të tjera dhe jo për Kuranin dhe Sunnetin. Kjo çështje është shumë e ndërlikuar por edhe e ndjeshme. Shumë njerëz muslimanë përçahen se u përkasin ideve të ndryshme dhe përfaqësojnë ideologji të ndryshme. Madje nga injoranca e tyre mund të përfaqësojnë dhe të mbrojnë edhe ide laike dhe anti fetare. Disa të tjerë janë të lidhur me individ të caktuar dhe besojnë se të gjithë njerëzimi duhet të lidhet me të dhe rrethin e tij. Kështu p.sh disa njerëz duke u thirrur në teoritë  e filozofëve që kanë për femrën, ata këto teori ia mveshin edhe Islamit duke e quajtur edhe si përkrahës i këtyre teorive bazuar në hadithin e Pejgamberit s.a.v.s. ku thotë: ”Gratë janë me mendje dhe besim të mangët” (Mutefekun Alejhi)

Hadithi është i vërtetë, mirëpo mënyra se si është kuptuar ky hadith është gabim, pasi që ky hadith nuk ka për qëllim dobësinë e femrës dhe injorimin e saj, por ky hadith na tregon natyrshmërinë e gruas nga ana e krijimit. Gruaja nga natyra e saj është krijesë që e mbizotërojnë emocionet, kjo nga shkaku se Zoti i ka ngarkuar gruas funksione dhe detyra të ndjeshme, si shtatzania, gjithënia, rritja dhe edukimi i fëmijëve, funksione të cilat nuk realizohen me anë të mendjes por me anë të emocioneve. Ndjenjat e saja mbizotërojnë logjikën e saj dhe ato janë më të shprehura se sa aktiviteti i saj mendor, ngase ajo është e formuar më shumë të bartë se sa të imponojë, më shumë pranon të nënshtrohet se sa të sundojë.

Metodat e kuptimit të drejtë të hadithit

Ai që do të punojë me hadithin e Pejgamberit s.a.v.s. duhet të ketë parasysh që të hiqet prej shtrembimeve të gënjeshtarëve dhe interpretimet e të paditurve. Poashtu duhet t’u përmbahet disa çështjeve që konsiderohen si parime themelore të kësaj shkence.

Detyrë e dijetarit është që gjatë argumentimit me një hadith të hulumtojë me qëllim që ta pastrojë njohurin e tij nga  hadithet e dobëta, me të cilat janë mbushur shumë libra fetare, pastaj dijetarin nuk guxon ta tërheq përhapja e një hadithi në mesin e njerëzve pasi që një hadith të jetë i njohur nuk do të thotë se është edhe i vërtetë. Dijetari e ka për detyrë që para se ta plasoj një hadith në mesin e njerëzve të thjeshtë, atë hadith ta analizojë mirë duke përdorur të gjitha disiplinat e klasifikimit të hadithit siç janë: disiplina mbi kuptimin e fjalëve të panjohura të hadithit, disiplina rreth harmonizimit të haditheve që s’janë në pajtueshmëri në mes veti, harmonizimi i haditheve që kanë të bëjnë me një temë etj.

Për të kuptuar hadithin në mënyrë sa më precize duhet të analizohen rrethanat në të cilat është thënë hadithi.

Shohim se për të ardhur te kuptimi i një hadithi sa më mirë kërkohet punë dhe dituri. Është e vërtetë se të gjithë njerëzit nuk janë në një nivel të diturisë, prandaj ka nevojë që njerëzit të cilët nuk janë të thelluar në dituri, të ndjekin ata të cilët kanë studiuar rreth fesë, pasi ata më mirë i kuptojnë tekstet fetare, pasi edhe vetë urdhër i Allahut [xhele-shanuhu]. është: “Pyetni dijetarët nëse ju nuk dini” (Nahl; 43)

Në këtë drejtim  ne duhet të kemi kujdes që të mos pyesim çdo njeri rrugës për fenë, e të marrim dispozita nga njerëz të cilët diturinë e kanë të pa verifikuar, por do të pyesim njerëzit e ditur, do të ndjekim një shkollë juridike, pra, medhhebin të cilin e kanë përkrahur shumica e botës islame, pasi që  nuk mund të thirret çdo njëri në  marrjen e fesë direkt nga Kur`ani dhe hadithi, kjo është absurde, pasi çdo njeri i thjeshtë i cili ka lexuar ndonjë revistë me përmbajtje fetare nuk guxon  t`i jap guxim vetes e të flas rreth fesë pa njohuri. Pejgamberi është kërcënuar rëndë duke thënë: “Dhe kush bën shpifje ndaj meje (më bën gënjeshtar) vendqëndrimi i tij është në zjarr” (Mutefekun Alejhi)

Përçarja e muslimanëve

Edhe përskaj asaj se thirrja për unitet dhe vëllazërim në mes të muslimanëve gjendet në shumë ajete kur’anore  dhe hadithe të Pejgamberit s.a.v.s., sot muslimanët i gjen në gjendje të mjerueshme. Fatkeqësisht edhe hadithet e Pejgamberit s.a.v.s. duke mos ua dhënë hakun dhe duke i nxjerr nga konteksti i tyre, ashtu siç folëm deri tani, janë bërë shkak për përçarje. Mu kjo është një prej shkaqeve që muslimanët sot i shohim duke luftuar njëri me tjetrin, duke shpifur njëri tjetrin për mëkatarë apo jobesimtarë, ndërsa e gjithë kjo për shkak  të dallimeve në mendime.

Si duket, jemi duke jetuar në kohën për të cilën Muhammedi a. s. ka thënë:
“Pasardhësit e mi do të ndahen në shtatëdhjetë e tri degë, prej të cilave në mëshirën e Zotit do të jetë vetëm një, e kjo është ajo që do t’i mbahet drejtimit në të cilin jam unë dhe shokët e mi.”

A thua është në rregull që e gjithë kjo përçarje të ndodhë vetëm për shkakun e disa mospajtimeve në çështjet dytësore?!  As’habët r.a., ka patur raste kur nuk janë pajtuar në disa çështje, mirëpo në këtë nuk ka pasur kurrfarë dëmi për fenë as që ka ndikuar në unitetin ndër muslimanët, në të vërtetë manifestohej gjerësia e mendimit islam. Kështu ata llojllojshëm i kanë kuptuar disa ajete dhe hadithe, por për këtë shkak ndërmjet veti nuk janë grindur, nuk kanë polemizuar.

Për shembull, Ibn Umeri rrëfen se Muhammedi a. s., kur kthehej nga Ahzabi ka thënë: “Askush mos ta falë ikindinë pos te fisi Kurejdhë.” Por, disa ende ishin në rrugë kur hyri koha e ikindisë, e disa mendonin se nuk duhet falur deri në vendin e caktuar, kurse të tjerët se duhet dhe se kjo nuk do të jetë kurrfarë gabimi. Më vonë këtë rast ia rrëfyen Pejgamberit a. s., dhe ai askë nuk e qortoi. (Mutefekun Alejhi)

Besimtari i sinqertë duhet të ketë kujdes që mos të bëj ndonjë vepër apo të thotë ndonjë ide e cila do të rezultonte me përçarje. Ibn Abbasi transmeton se Muhammedi a. s. ka thënë: “Kush në obligimet (të drejtat) e veta sheh diç që personalisht nuk i përgjigjet le të durojë (e mos të bëjë përçarje), sepse kush largohet prej Bashkësisë vetëm për një pëllëmbë dhe në gjendjen e tillë vdes, ka vdekur me vdekjen e të pafeut.” (Transmeton Muslimi)

FUND

(Pjesa e parë)

Foto

(Lexo komentet ose shkruaj koment)

•